२५ वैशाख काठमाडौं । चीन को सक्रिय कूटनीतिक पहलपछि इरान र अमेरिका बीच जारी तनाव र युद्ध चाँडै अन्त्यतर्फ जाने संकेत देखिएको छ। विशेषगरी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प को आगामी चीन भ्रमण नजिकिँदै जाँदा, चिनियाँ पक्षले युद्ध अन्त्यका लागि इरानमाथि दबाब बढाएको विश्लेषण गरिएको छ।
चीनको सक्रिय कूटनीतिक दबाबपछि इरान–अमेरिका युद्ध अन्त्यतर्फ उन्मुख भएको संकेत देखिएको छ। तेल संकट र ट्रम्पको चीन भ्रमणले वार्ता तीव्र बनेको छ ।
सी चिनफिङ नेतृत्वको चीनले:
- इरान र अमेरिका बीच वार्ता निरन्तर राख्न आग्रह गरेको
- स्थायी युद्धविराममा ढिलाइ नगर्न दबाब दिएको
- मध्यस्थता प्रक्रियामा प्रत्यक्ष संलग्नता बढाएको
चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यी ले इरानी समकक्षीसँग भेट्दै तत्काल वार्ता अघि बढाउन स्पष्ट सन्देश दिएका छन्।
तेल संकटले बढायो दबाब
युद्धका कारण इरानले ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ बन्द गरेपछि:
- विश्वको करिब २५% तेल आपूर्ति प्रभावित
- अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य उच्च
- विश्व अर्थतन्त्रमा दबाब
यो अवस्थाले विशेष गरी चीनलाई ठूलो असर परेको छ, किनकि चीन विश्वकै ठूलो तेल आयातकर्ता हो।
अमेरिकाको १४ बुँदे प्रस्ताव
अमेरिकाले इरानलाई युद्ध अन्त्यका लागि १४ बुँदे प्रस्ताव पठाएको छ, जसमा:
- ३० दिनभित्र विस्तृत वार्ता
- हर्मुज जलमार्ग पुनः सञ्चालन
- इरानको आणविक कार्यक्रम सीमित गर्ने
- प्रतिबन्ध क्रमशः हटाउने
तर आणविक कार्यक्रमको विषय अझै पनि सबैभन्दा जटिल मुद्दा बनेको छ।
चीनको स्वार्थ: अर्थतन्त्र बचाउने
चीनको प्राथमिकता:
- ऊर्जा आपूर्ति स्थिर राख्ने
- विश्व बजारमा माग कायम राख्ने
- साउदी अरेबिया र संयुक्त अरब इमिरेट्स जस्ता खाडी राष्ट्रसँगको सम्बन्ध सन्तुलनमा राख्ने
युद्ध लम्बिँदा चीनको निर्यात-आधारित अर्थतन्त्रमा असर पर्ने भएकाले चीन छिटो समाधान चाहन्छ।
निष्कर्ष
हालको कूटनीतिक गतिविधि, चीनको दबाब, र अमेरिकाको प्रस्ताव हेर्दा:
- युद्ध चाँडै अन्त्य हुने सम्भावना बढेको
- ट्रम्पको चीन भ्रमणअघि नै कुनै समझदारी हुने संकेत
- तर अन्तिम सहमति अझै टुंगो लाग्न बाँकी
यो पनि पढ्नुहोस: भाषा दिवसको अवसरमा वाग्मती प्रदेशभर आज सार्वजनिक बिदा, प्रधानन्यायाधीश नियुक्ति विवाद चुलिँदै | को बन्दैछ प्रधानन्यायाधीश ?, पश्चिम एशिया युद्धको असर: भान्सादेखि औषधि र खानेपानीसम्म संकट, ३३ वर्षदेखि रोकिएको सहकारी बचत फिर्ता हुँदै: कसरी पाइन्छ रकम?, अध्यादेश लागूसँगै ठूला परिवर्तन: भौतिक पूर्वाधार र सञ्चार मन्त्रालयका ५६ पदाधिकारी पदमुक्त, शेखर गोल्छाको पक्राउबारे सर्वोच्चको आदेशमा के छ ?, १५ वर्षपछि पश्चिम बंगालमा ढल्यो ममताको शासन, भाजपाको उदय, ४ वटा बैंकिङ कसुर मुद्दाका फरार व्यक्ति वैदेशिक ठगीमा समातिए, पुनर्विवाहपछि सम्पत्ति फिर्ता गर्नुपर्ने व्यवस्था खारेज, पहिरोले कान्ति लोकपथ र अरनिको राजमार्ग ठप्प | नेपालभर सडक अवरुद्ध, रवि लामिछाने र ट्रम्पका दूत सर्जियो गोरबीच भेट, आर्थिक सहकार्यमा छलफल, धनुषाबाट १३७ किलो गाँजासहित दुई जना पक्राउ, काठमाडौंमा पेस्तोल र १६ हजार ट्रामाडोलसहित ४ जना पक्राउ, ई–बिडिङ ह्याक काण्ड: नेपाल टेलिकम सर्भर ह्याकमा समातिएका कर्मचारी फेरि पक्राउ, मालपोत अधिकृत र वडाध्यक्षसहित ७ जनाविरुद्ध भ्रष्टाचार मुद्दा, किन कुमारी बैंक र सिद्धार्थ बैंकले ताने सेयर लगानीकर्तालाई?, पर्यटन प्रवर्धन र आगन्तुकहरुको लागि Tarevir.com को सुरुवात
