एआई र साइबर अपराध: एन्थ्रोपिकको नयाँ चेतावनी

२७ भदौ, काठमाडौं ।

काठमाडौँ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात एआई र साइबर अपराधको सम्बन्ध पछिल्लो समय निकै जटिल र भयावह बन्दै गएको तथ्य एक अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययनले उजागर गरेको छ। अग्रणी एआई अनुसन्धान संस्था एन्थ्रोपिकले सार्वजनिक गरेको नयाँ अध्ययन प्रतिवेदन अनुसार, उन्नत एआई प्रविधिको विकाससँगै साइबर आक्रमणकारी र घुसपैठियाहरू थप शक्तिशाली, द्रुत र संगठित बन्दै गएका छन्। एआईका माध्यमबाट अपराधीहरूले कम लागत र थोरै मिहिनेतमा ठूला साइबर हमला गर्ने तथा भ्रामक सूचना हेरफेर गर्ने क्षमता अभिवृद्धि गरिरहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

एन्थ्रोपिकको अध्ययन अनुसार विगतमा जटिल प्राविधिक ज्ञान र ठूलो रकम आवश्यक पर्ने साइबर आक्रमणहरू अहिले एआई औजारका कारण निकै सहज बनेका छन्। आक्रमणकारीहरूले एआईको प्रयोग गरी कम्प्युटर प्रणालीका कमजोरीहरू छिटो पहिल्याउने, भाइरस वा मालवेयरका कोडहरू स्वतः सिर्जना गर्ने र डिजिटल सुरक्षा ढाँचालाई चकमा दिने काम गरिरहेका छन्। यसले गर्दा व्यक्तिगत डेटा चोरी, बैंकिङ ठगी र सरकारी तथ्याङ्क प्रणालीमाथिको पहुँचमा अप्रत्याशित जोखिम थपिएको छ।

प्रतिवेदनमा सूचना हेरफेर र दुष्प्रचारको खतरालाई पनि मुख्य चुनौतीका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। एआई प्रविधिको सहयोगमा अति यथार्थपरक देखिने नक्कली तस्वीर, अडियो र भिडियो (डीपफेक) सिर्जना गरी सामाजिक सञ्जालमा भ्रम फैलाउने कार्य तीव्र बनेको छ। राजनीतिक चुनाव, सामाजिक सद्भाव वा व्यापारिक प्रतिस्पर्धीलाई असर पार्ने गरी संगठित रूपमा सञ्चालन गरिने सूचना हेरफेर अभियानहरू अब मानिसले नभई स्वचालित एआई बोटहरूले सञ्चालन गर्न थालेका छन्।

सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार एआईले साइबर अपराधको पहुँचलाई व्यापक बनाएको छ। पहिले प्राविधिक रूपमा दक्ष ह्याकरहरूले मात्र गर्न सक्ने जटिल आक्रमणहरू अहिले सामान्य ज्ञान भएका व्यक्तिहरूले पनि एआई औजारको सहारामा गर्न सक्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। यसले ‘साइबर अपराध सेवा’ (साइबरक्राइम-एज-अ-सर्विस) को कालो बजारलाई बढावा दिएको छ, जहाँ एआई मोडेलहरूको दुरुपयोग गरी मालवेयर र फिसिङ लिङ्कहरू सजिलै निर्माण गर्न सकिन्छ।

यद्यपि, एआई प्रविधि केवल अपराधका लागि मात्र नभई सुरक्षाका लागि पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। रक्षात्मक साइबर सुरक्षा प्रणालीमा एआईको प्रयोग गरेर सम्भावित आक्रमणको पूर्वअनुमान लगाउने, प्रणालीका छिद्रहरू तत्काल टाल्ने र शंकास्पद गतिविधिलाई रोक्ने प्रयास भइरहेका छन्। तर, आक्रमणकारीहरूले प्रयोग गर्ने एआईको गति र डिफेन्डरहरूले गर्ने तयारीबीचको सन्तुलन मिलाउनु नै अहिलेको मुख्य चुनौती बनेको छ।

एन्थ्रोपिकले आफ्ना मोडलहरूमा सुरक्षात्मक मापदण्ड र नैतिक सीमाहरू निर्धारण गरे पनि दुरुपयोग रोक्न विश्वव्यापी प्रयास आवश्यक रहेको बताएको छ। प्रविधि कम्पनीहरू, सरकार र नियामक निकायहरूले एआई मोडलहरूको दुरुपयोग रोक्न कडा नीतिगत ढाँचा र प्राविधिक नियन्त्रणका उपायहरू तत्काल लागू गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ। डिजिटल युगमा सुरक्षा सुदृढ बनाउन केवल प्राविधिक पूर्वाधार मात्र नभई उपभोक्तामा प्रविधि सम्बन्धी सचेतना अभिवृद्धि गर्नु अत्यावश्यक भइसकेको छ।