१८ चैत, काठमाडौं । वैज्ञानिकहरूले ध्वनिको कम्पन प्रयोग गरेर चल्ने अत्यन्तै सटिक ‘फोनोन लेजर’ विकास गर्दै नयाँ वैज्ञानिक उपलब्धि हासिल गरेका छन्, जसले भविष्यमा जीपीएसबिना पनि नेभिगेसन सम्भव बनाउने संकेत दिएको छ।
University of Rochester र Rochester Institute of Technology का अनुसन्धानकर्ताहरूले विकास गरेको यो प्रविधिले क्वान्टम भौतिकशास्त्र, गुरुत्वाकर्षण अध्ययन तथा भविष्यको ‘क्वान्टम कम्पास’ निर्माणमा ठूलो परिवर्तन ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ। अब जीपीएसबिनै नेभिगेसन प्रणाली सम्भव हुनेछ ।
Nature Communicationsमा प्रकाशित अध्ययनअनुसार, प्रोफेसर निक भामिभाकासको टोलीले फोनोन अर्थात् ध्वनिका कणहरूलाई लेजरको रूपमा नियन्त्रण गर्न सफल भएको हो। सन् १९६० दशकमा विकास गरिएको साधारण लेजरले प्रकाशका कण (फोटोन) नियन्त्रण गर्ने गर्छ भने नयाँ ‘फोनोन लेजर’ले पदार्थको कम्पन र मेकानिकल चाललाई नियन्त्रण गर्छ। यसअघि यस्तो प्रविधिमा ‘नोइज’का कारण सटिक मापन कठिन थियो। तर, वैज्ञानिकहरूले प्रकाशको प्रयोगबाट ती कम्पनलाई स्थिर बनाउँदै थर्मल नोइज घटाउन सफल भएका छन्। यस उपलब्धिले गुरुत्वाकर्षण र प्रवेगलाई अत्यन्त सटिक रूपमा मापन गर्न सकिने भएको छ। विशेषगरी, यो प्रविधि भविष्यमा स्याटेलाइटमा निर्भर नभएको नेभिगेसन प्रणाली विकासमा प्रयोग हुने अपेक्षा गरिएको छ, जसलाई बाह्य हस्तक्षेपले अवरोध गर्न नसक्नेछ।
